Nằm tại xã Tứ Yên, huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc, đình Yên Lập là chứng nhân lịch sử lâu đời, thờ phụng hai vị anh hùng dân tộc: Thánh Tản Viên – vị phúc thần thời Hùng Vương, và Lý Nam Đế (Lý Bí, 503–548) – người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa đánh đuổi giặc Lương, sáng lập nhà nước Vạn Xuân độc lập đầu tiên của Việt Nam vào thế kỷ VI.
Hào Khí Từ Những Trận Thủy Chiến Lẫy Lừng
Năm 544, trước sức ép của quân Lương, Lý Nam Đế rút quân từ Long Biên (Hà Nội) về xây dựng căn cứ tại vùng rừng núi Lập Thạch. Ông chọn hồ Điển Triệt (nay thuộc xã Tứ Yên) làm điểm mai phục, nơi diễn ra những trận thủy chiến oanh liệt. Dù lực lượng non trẻ khiến nghĩa quân phải rút lui, cuộc khởi nghĩa của Lý Bí đã khắc ghi vào sử sách tinh thần quật cường, để lại dấu ấn sâu đậm trên mảnh đất Tứ Yên. Những địa danh như Rừng Cấm, Thành Lĩnh, hay các bến sông Bêu, Chảy, Nhon… trở thành biểu tượng của lòng yêu nước, in hằn trong tâm thức người dân nơi đây.
Lễ Hội Truyền Thống – Giao Thoa Quá Khứ Và Hiện Tại
Hằng năm, đình Yên Lập tổ chức lễ hội với nghi thức trang trọng, kết hợp nét văn hóa độc đáo:
- Lễ cầu đinh (mùng 6–7 tháng Giêng): Hai làng Yên Lương và Yên Lập rước kiệu Thánh Tản Viên về Miếu Nghè – nơi thờ vua Lý Nam Đế – để tế lễ, cầu mong quốc thái dân an.
- Hội bơi trải (25–27 tháng Năm): Tái hiện tinh thần thượng võ của cha ông, hội thi thu hút hàng nghìn người với màn đua ngoạn mục trên sông Lô. Trải được đóng bằng gỗ chò, dài 20,5m, mỗi chiếc gồm 36 tay chèo khỏe mạnh. Người hò mõ điều khiển nhịp chèo bằng tiếng hát dí dỏm, trong khi “hầu trải” – lực sĩ trát nước lá mồng tơi để tránh đối phương níu kéo – thể hiện sự dũng mãnh.
Khôi Phục Di Sản – Nối Dài Truyền Thống
Trải qua thăng trầm, đình Yên Lập từng bị tàn phá trong kháng chiến chống Pháp, hội bơi trải gián đoạn suốt 60 năm. Năm 2001, nhờ sự chung tay của người dân và kiều bào, ngôi đình được phục dựng. Đến 2010, ba chiếc trải mới được đóng, hồi sinh lễ hội truyền thống. Những năm gần đây, việc tạc hoành phi, xây cổng đình, sắm kiệu bát cống… thể hiện quyết tâm gìn giữ di sản cho thế hệ mai sau.
Di Tích Lịch Sử – Niềm Tự Hào Xứ Tứ Yên
Năm 2004, đình Yên Lập được UBND tỉnh Vĩnh Phúc công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh. Không chỉ là nơi thờ tự, đình trở thành biểu tượng của lòng tri ân với tiền nhân, kết nối quá khứ hào hùng với hiện tại năng động. Mỗi mái ngói rêu phong, mỗi hội thi bơi trải sôi nổi đều nhắc nhở thế hệ trẻ về truyền thống bất khuất, khát vọng độc lập tự do của dân tộc.
Đình Yên Lập không chỉ là di sản vật thể, mà còn là “bảo tàng sống” lưu giữ hồn thiêng sông núi, nơi lịch sử và văn hóa hòa quyện, tiếp thêm sức mạnh để Tứ Yên vững bước trên hành trình đổi mới.
