Cách điểm du lịch nghỉ mát Tam Đảo khoảng hơn 10km theo C đường chim bay là khu thắng cảnh Tây Thiên một quần thể kiến trúc cổ nằm hoa với cảnh thiên nhiên của núi rừng Tam Đảo.
Tây Thiên nằm ở phương chính Tây của kinh đô Nam Việt xưa, thờ Quốc Mẫu Nàng Thị Tiêu thời vua Hùng. Theo truyền thuyết nữ thần núi Tam Đảo đem ba ngàn quân xuống ngã ba Hạc, tử chiến với giặc Bắc xâm lược, giải nguy cho thành đồ nước Văn Lang. Dẹp xong giặc, nữ thần từ chối chức tước bổng lộc của triều đình trở về với núi thiêng, tức là Tây Thiên ngày nay. Hiện nay, khu danh thắng Tây Thiên còn cả đến Tây Thiên và chùa Tây Thiên.
Thắng cảnh Tây Thiên là sự kết hợp hai hoà giữa thiên nhiên và sức sáng tạo của con người. Thác Bạc đổ xuống trắng xoá như rót bạc, rồi Đầm Sen, ao Dứa, núi Rùng Rình. Sườn núi có chùa Tây Thiên trúc xanh, thông biếc. Trên đỉnh núi có chùa Đồng Cổ, vừa lên vừa xuống mất hơn một ngày đường. Từ phía tả khe Giải Oan lên núi đến Hồ Sen, có nhiều hòn đá với hình dáng kỳ lạ và Sen đô hoa nở bốn mùa. Suối từ chúa Đá toả ra bên tả là suối Bạc, bên hữu là suối Vàng. Chùa Đá có tường và nóc bằng đá, trấn có khắc chữ Chùa Địa Ngục (Địa Ngục Từ ) Suối Bạc và suối Vang hợp nhau ở Hồ Sen rồi quanh co chảy xuống hợp với khe Giải Oan. Từ bên bờ đi bộ khoảng nửa dặm gặp chỗ bằng phẳng thành đã dựng đứng, ở giữa có ba nền đất với tám toà đá vuông trông như hình bát bộ kim cương và một tấm bia lớn bằng đá khắc chữ “La Thanh Bất Loạn” từ đồ lên mấy dặm là tới chùa Đồng Cổ trong chùa có hồ cho tượng Phật cổ đúc bằng đồng tốt
Toàn khu Tây Thiên Tam Đảo được xây dựng từ thời Lý, Trần, tiếp đến đời Lê, có cây hương đào bằng đá xanh ghi khắc công lao tu bổ đến năm Bảo Thái (1720), Thời Tây Sơn cũng để lại cho Tây Thiên chiếc khánh quý bằng đồng cao 1,04m niên hiệu Cảnh Thịnh (1794). Cách chùa Tây Thiên 50m là động Sách Hoa với nhiều hình dáng kỳ thú.
Tây Thiên thu hút khách thập phương đến thưởng ngoạn vẻ đẹp kỳ vĩ của thiên nhiên và sự tài hoa của con người. Không chỉ vậy, Tây Thiên còn là nơi thu hút các nhà dân tộc học, các nhà nghiên cứu văn hóa, nghiên cứu khoa học rừng nhiệt đới, đồng thực vật
